Punjab, April 13,2026 (The Hind Canadian Times) : ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਜਾਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ :
ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ
ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਦਿਨ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਹੈ। ਸੰਨ 1699 ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 'ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ' ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੇ 'ਸਿਰਜਣਾ ਦਿਵਸ' ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸਾਖੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਿਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕਿਸਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖੀਵੇ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ-ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੱਟਾ ਆਈ ਵਿਸਾਖੀ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਵਿਨੋਦ ਫ਼ਕੀਰਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਰੌਣਕਾਂ
ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ : ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਭਰੂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ : ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ : ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਖੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਜੋੜ-ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ - ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ
ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦੀ ਉਸ ਦੁਖਾਂਤਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਹੱਥੇ ਭਾਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਾਖੀ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ, ਰੰਗਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।